śli publicznie, a byłby niezawodnie przykładem swoim cały naród do zreformowania się pociągnął. W samem nawet duchowieństwie pokazywało się wiele nauki nowej stronników. Najwięcej jednakże temu rozszerzeniu się reformy w Polsce był przyczyną następujący wypadek: Tegoż roku kiedy pierwszy sejm Zygmunt August wstąpiwszy na tron był zwołał (1549) i zmartwiony po bezskutecznych usiłowaniach wyjednania dla Barbary korony, wracał z boleścią do Krakowa, zdarzyła się między służbą księdza Czarnkowskiego plebana krakowskiego, a żakami krakowskiemi kłótnia i bitwa, skutkiem której było zabicie jednego z studentów i poranienie innych. Gdynie mogli znaleźć na zabójców sprawiedliwości żacy, a przeciwnie ksiądz Czarnkowski wyjednał jeszcze ukaranie kilku, których obwiniono o zaczepkę, żacy umówiwszy się hurmem wychodzą z miasta, zostawiwszy pustą akademią, rozchodzą się po niemieckich uniwersytetach, w celu dokończenia nauk, jak bolesnem było Zygmuntowi Augustowi widzieć opustoszały uniwersytet założony przez Jagiełłę, a o ulepszenie którego on sam starać się zamierzał, tak niedługo miał z tego samego wypadku wiele mieć pociechy. Jakoż po Niemczech rozproszona młódź Polska zbliżyła się i zaprzyjaźniła z Zachodem i wiele nabrała tam nauk, znajomości praw, ludzi i zwyczajów pożytecznych, co wszystko za powrotem do kraju szczepić poczęli u siebie, Ale razem z temi pożytkami przynieśli krajowi reformę religijną, gdyż wszyscy prawie na tej wędrówce u obcych, porzucili katolicki obrządek. Trudno opowiedzieć ile pożytku krajowi przyniósł ten wypadek. Raz poznawszy się z zachodniemi krajami, widząc tam wiele rzeczy pożytecznych a w kraju u nas nieznanych, chętnie tam posyłali synów na nauki.