Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 4 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 22
utrzymanie stałego wojska, któreby bezpieczeństwa granic państwa pod dowództwem hetmanów strzegło. Odtąd wojsko to nazwane kwarcianem, wielki pożytek narodom przynosiło. Jestto pierwsze w swoim wieku stałe wojsko w Polsce, a może w całej Europie.
W tym celu, aby należycie wyrachowano owę ustąpioną kwartę, wysłani rewizorowie do zliczenia dochodów z królewszczyzn i starostw. Odtąd starostowie i dzierżawcy do skarbu publicznego wnosili jak najregularniej wyznaczoną kwotę. Na następnych sejmach starano się ubezpieczyć ten dochód, a w roku 1565 ustanowiono zpomiędzy posłów kommissyą od sejmu do sejmu trwającą, która przy boku będąc podskarbich, pilnowała oddzielania publicznego grosza od dochodów królewskich.
Następnie zajęto się zrewidowaniem praw niektórych co do pobierania ceł, myt, grobelnego, mostowego. W tym celu nakazano legitymować się dyplomatami lub wyraźnemi dowodami, na jakiem prawie te pobory istnieją. Jednakże tyle sprawiedliwa ustawa, ogromne znalazła trudności przy wprowadzeniu w użycie. Pruskie szczególniej miasta najwięcej w tem pokazywały oporu, wszystko jednakże poszło trybem należnym.
Gdy zaś król w sądowniczej władzy swojej nie mógł nawałowi spraw podołać, a sędziowskie obowiązki w wyższych instancyach zaniedbywano, ztąd wiele praw do wieców, sądów zadwornych i sejmów powoływanych zaniedbywano. Dla skończenia więc tych nieporządków, utworzono na ten raz jeden sąd najwyższy, któryby wszystkie zaległe sprawy odsądził, a tym sposobem ci co od lat kilkudziesiąt, stracili nadzieję praw swoich dojścia, razem widzieli się uspokojeni, a radość ztąd po całym kraju była wielka.