Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 4 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 23
Wszelako najważniejsze przedsięwzięcie na tym sejmie nie udało się królowi. Chciał on dokonać zamiaru stryjów to jest zebrać w całość rozproszone ustawy i nadać Polskę statutem. W tym celu protegował Przyłuskiego, pisarza przemyskiego, z plebana niegdyś, który zajmował się tem dziełem, a nawet kazał je król kosztem swoim drukować (roku 1551). Gdy jednakże Przyłuski pozwolił sobie w tej księdze powstać na duchowieństwo i obrządki kościelne katolików, nie przyjęto na sejmie jego księgi za obowiązującą. To samo Jan Herburt przemyski podkomorzy, prawa Polskie z łacińskiego na język Polski przełożył. I ta księga przyjęta na sejmie za obowiązującą nie była, ale alfabetyczny porządek w niej zachowany, tak upodobał się wszystkim, iż pomimo nieupoważnienia w sądach odtąd powszechnie używaną była.
Tym sposobem dopełniał król przygotowań do unii narodów w Polsce. Litwa znowu doświadczała nowych ulepszeń. Starał się król porównać ją we wszystkiem z Koroną. Przepisał na ten cel porządek sejmików i sejmów mających składać się z trzech stanów, to jest: wielkiego księcia, senatu i posłów, zupełnie jak w Polsce. Następnie zrzekł się własności dóbr szlacheckich z dawnego prawa feudalnego. Odtąd szlachta mogła dowolnie przedawać, odłużać, rozdarowywać swoje dobra, tak samo jak w Koronie. Najważniejszym atoli krokiem do unii, było zrzeczenie się dziedzictwa na wielkie księstwo, które uczynił Zygmunt August na sejmie warszawskim w r. 1564.
Tym sposobem zdawało się że nie masz już żadnej do zjednoczenia dwóch narodów przeszkody, a o co od stu ośmiudziesięciu lat starano się usilnie. I właściwie dotąd ciągle były niechęci między narodami jednością tylko familii panującej spojonemi. Litwa powoli jednakże usiłowaniami