dla szczęścia ludów. Jeżeli Zygmunt August w początkach panowania okazał się nieczynnym, były to skutki nieszczęśliwe wychowania matki, co poświęciła dziecię własne niesytej panowania chuci. Jednakże w następnych pracach hartowany umysł nie oderwał się od dzieła, a unia narodów napozór łatwa pokazuje pracowitość wielką, hart duszy potężny, i zdolności wielkie w Zygmuncie Auguście. Gdyby nic więcej nie był uczynił, to unia narodów dokonana z tylu poświęceniami, czyni go wielkim. To tylko nieszczęście że nie urządził porządnego następstwa po sobie bądź przepisaniem porządnem elekcyi, bądź dozwoleniem wyboru za życia swego następcy. I zabierał się Zygmunt do dopełnienia braku rzeczypospolitej, gdy śmierć niewczesna przerwała dni jego w pełni siły, bo dopiero w pięćdziesiątym drugim roku życia a dwudziestym piątym panowania umiera dnia 7 lipca 1572 roku, zakończając dom piękny Jagiellonów, co od dwustu lat blizko panował Polsce.
Kazimierz Wielki zakończył dom Piastów pogoiwszy rany zadane krajowi w podziale Krzywoustego. Zastał drewnianą Polskę, zostawił murowaną bogato, a przenicznym kłosem i dostatkiem rozlicznym odzianą.
Zygmunt August, jeżeli nie świetniej, to równie pięknie zamknął dom Jagielloński. Zastał Polskę z Litwą w niechęciach, obadwa kraje zaburzone wewnątrz, w nieporządku, bez sądów stałych, rozróżnione przywilejami, prawami i obyczajem różnym, a zostawił w doskonałem zrównoważeniu wszystkich ustaw i z nich pomyślności, zostawił Polską Rzeczpospolitę na najwyższym stopniu oświaty i cywilizacyi w całej Europie.
Jak uczczono ostatniego Piasta Kazimierza III przydomkiem Wielkiego, tak Zygmunt II ostatni Jagiellończyk zasłużył na ten tytuł sprawiedliwie.