Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 4 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 27
XLV.
STAN RZECZYPOSPOLITEJ PO ŚMIERCI OSTATNIEGO JAGIELLOŃCZYKA,
Korona Polska z wielkiem księstwem jedno stanowi ciało, i obiera sobie dowolnie króla, bądź z książąt, zagranicznych bądź z rycerskiego koła, zpomiędzy siebie.
Król jest dożywotnim panem opisanym prawami, których całość zaprzysięga, a o ile w całości je dochowuje i zobowiązania dotrzymywa, dotąd jest bezpiecznym, w przeciwnym razie te same głosy co go powołały na tron, odmawiają mu posłuszeństwa i obierają sobie innego pana.
Religia panująca katolicka, pomimo że przeszło połowa możniejszej szlachty przyjęła reformę, warunki te utrzymały się przecież.
Duchowieństwo porównane w senacie z świeckimi senatorami. Szlachta wyłamała się zpod sądów biskupich, sądy wszelkie oddane świeckim. Granice rzeczypospolitej przechodzą Dniepr i Dźwinę daleko. Z drugiej Odra, Sudety i Tatry odgraniczają od Niemiec, Górny Szląsk odpadł zupełnie do Austryi spadkami;