szczególniej w artyleryi polowej do nadzwyczajnej szybkości i lekkości ją przyprowadzając. Wielką mu w tem był pomocą Bekiesz Węgrzyn, co niegdyś zawzięty Stefana w Siedmiogrodzie nieprzyjaciel, dziś przybywszy do niego do Polski, stal się najwierniejszą podporą i strażą.
Co najpożądańsze, uchwalona wojna z Moskwą, pobór dwuletni podatków i zaciąg żołnierza świeżego. Wraca król na Litwę i używając chwili odpoczynku od wojennych zatrudnień pożytecznie, zakłada akademią w Wilnie, powierzając ją Jezuitom, których był wprowadzi! do Polski, ani przewidując jakie ztąd dla kraju nieszczęścia przywabia; potwierdził Grzegorz XIII tę akademią. Tymczasem z otworzoną wiosną z Zamojskim naradzając się Stefan porządnie wojnę prowadzi, nie chcąc słuchać ani o pokoju ani o chwilowem zawieszeniu broni., Oblężone Wielkie Łuki, potężna warownia naturą i sztuką wzmocniona, szturmem zdobyta. Pod Wielkiemi Łukami ta szlachta co dotąd za hańbę miała sobie walczyć pieszo, za staraniem króla i Jana Zamojskiego, formuje piesze zastępy i cudów waleczności dokazuje przy zdobyciu Wielkich Łuków. Wzięty następnie Wieliż, Uświata, Newel, Zawołucie, Jezieryszcze, Porchów, Opoka, Starodub, a coraz głębiej oręż posuwano. Dumny Mielecki hetman wielki koronny, widząc się zmuszonym do ślepego jedynie wykonywania woli królewskiej, na równi z najprościejszym żołnierzem, składa hetmaństwo dobrowolnie. Kontent był z tego król Stefan i niedługo oddał buławę wielką Zamojskiemu Janowi, który świeżo zabrawszy się do rycerskiego rzemiosła, takie w niem talenta rozwinął, że zdziwił wszystkich starych wojaków. Zostawił Stefan Zamojskiemu dobycie Pskowa, a sam do Litwy zjeżdża i trybunał litewski na wzór koronnego, na przeszłym sejmie uchwalony, zakłada. Ułudzony papież Iwana obietnicami, wysyła groźne poselstwo do króla Stefana i stanów Rzplitej w osobie Posse-