XL.
 
STANISŁAW ORZECHOWSKI

Ścisła reguła przepisana duchowieństwu, przez Grzegorza VII, a następnie Urbana III, pierwszych twórców wojen krzyżowych, połączyła cały świat duchowny w jedno ciało. Niegdyś żonaty pleban najlepiej pojmował interes kraju swojego i łączył obowiązki kapłana z obowiązkami obywatela; władzy ojca świętego szacunek miarkując, podległością monarsze i prawom krajowym. Gdy jednak papieże ujrzeli psującą się machinę katolickiego świata i stosownie do powziętych zamiarów urządzali duchowieństwo, i my Polacy obywający się niegdyś ze szkodą krajową, biskupami niemieckiego, włoskiego rodu (w początkach naszych chrześciaństwa), zaledwie doczekaliśmy się swoich kapłanów na wyższych stopniach, straciliśmy ich tem nowem duchowieństwa urządzeniem.
W miarę jak za granicami Polski szerzyła się na Zachodzie reforma, u nas w Polsce pojawiają się usiłowa-