Zygmunt III więziony był w dzieciństwie z ojcem swoim Janem III, przez Eryka króla szwedzkiego (Eryk był starszym bratem Jana III) za przychylność Jana do Polaków, okazaną w sprawie Inflant (r. 1562). Doświadczone cierpienia w dzieciństwie wywarły wielki wpływ na charakter Zygmunta III. Stał się ponurym, a skutkiem ciągłej w więzieniu obawy, pośród zamachów na życie ojca i swoje czynionych przez Eryka, stał się podejrzliwym. Te dwie wady jego charakteru na cały żywot zostały, dlatego ani przybrał sobie kiedy do porady przyjaciół, ani ufał komu bądź. Później wychowywany w Szwecyi, w domu ojca króla już szwedzkiego, nazwyczajony do władzy nieograniczonej jaką królowie szwedzcy mieli w kraju swoim, nie mógł znieść tego ograniczenia jakie dla królewskiego urzędu znalazł w Rzeczypospolitej Polskiej. Głównem tedy staraniem jego było rozszerzenie władzy swojej w Polsce, a gdy niezręcznem działaniem na każdym kroku w miejsce zyskania mocy tracił co chwila po cząstce z tej reszty jaka wybieranym królom zostawiona była, ścigany przez szlachtę na drodze zamiarów swoich, znienawidził naród Polski, a następnie zyskał wzajemną nieufność, a potem błędami i uporem nienawiść.
Najważniejsze tedy błędy Zygmunta mają podstawę w domowem wychowaniu. Gdy Zygmunt August nie miał żadnego potomstwa, a najbliższemi do dziedzictwa tronu były siostry jego i ich potomstwo, następnie znowu gdy Zygmunt August zrzeka się dziedzictwa Litwy na korzyść unii narodów, Katarzyna Jagiellonka żona Jana III widzi w swoim Zygmuncie synu krew Jagiellońską i nadzieję, że Polacy wdzięcznością dla domu Jagiellońskiego przejęci — nie będą chcieli pominąć tej latorośli Jagiellońskiego rodu, dlatego stara się dać mu wychowanie zupełnie Polskie. Katarzyna